|
بسمه تعالي
«اوقـات فـراغـت»
الف ـ مقدمه :
كارگروه اجتماعي با توجه به در پيش بودن تابستان و
تعطيلي مدارس و مراكز تحصيلي، موضوع مهم «اوقات فراغت» را
مورد بحث وبررسي قرار داد و به نتايج ذيل دست يافت:
اوقات فراغت دانش آموزان از مسائل مهمي است كه در دهه هاي
اخير به آن پرداخته شده است. و با توجه به اينكه غني سازي
و پر بار كردن اوقات فراغت، وسيله موثري براي پرورش قواي
فكري، جسمي، اخلاقي، رشد شخصيت، نيروي خلاق افراد و عامل
مهمي براي جلوگيري از ناهنجاريهاي اجتماعي و بزهكاري مي
باشد، چرا كه مادر اكثر فسادها بيكاري است، لذا مي بايست
بيش از پيش به آن اهميت داد. البته در دين مبين اسلام نيز
به اين مسأله توجه شده و روايات مختلفي در اين زمينه نقل
شده است از جمله:
امام زين العابدين (ع): خدايا لذت فراغت را براي صرف در
چيزي كه تو دوست داري بچشان، البته فراغ حاصل نمي شود، مگر
به توسعه اي كه تو در زندگي ايجاد مي كني. (صحيفة سجاديه،
ص 273)
رسول اكرم(ص): دو نعمت موجب فريب خوردن بسياري از مردم مي
شود: فراغت و صحت بدن.
(خصال،ص34)
نتيجه اين كه توجه به پر بار كردن اوقات فراغت از ضروريات
بوده و مورد اتفاق همه انديشمندان مي باشد.
ب ـ تعريف:
تعاريف متعددي براي فراغت وجود دارد كه به چند مورد
تعريف بسنده مي كنيم :
1. اوقات فراغت به زماني اطلاق مي شود كه خارج از تكاليف،
وظايف شغلي، تحصيلي و خانوادگي قرار مي گيرد و انسان در آن
مختار است كه با ميل و رغبت به كاري، مشغول شود كه علاوه
بر صرف وقت به رضايت مندي نيز دست يابد.
2. قسمتي از وقت آزاد فرد، خارج از وقت كار است كه آزادانه
و انتخابي صورت مي گيرد.
3. شامل زمانهايي است كه شخص بدون پرداختن به كار حرفه اي
بر اساس خوشايندهاي فرهنگي به گذراندن وقت خود مي پردازد.
4. مجموعه اي از اشتغالات است كه افراد پس از آزاد شدن
الزامات شغلي و خانوادگي، آن را به منظور استراحت، تفريح،
توسعه اطلاعات، آموزش غير انتفاعي و مشاركت اجتماعي در
زندگي به كار مي برند.
ج ـ وضعيت موجود:
در حال حاضر 000/500/14 دانش آموز مشغول به تحصيل مي
باشند كه با فرارسيدن فصل تابستان ساعات فراغت بسياري را
بايد سپري كنند كه اگر به اين آمار رقم دانشجويان نيز
اضافه شود علاوه بر اينكه كودكان باجمعيت ميليوني و
بازنشستگان را نيز بايد بر آن افزود. اگر تعطيلات تابستاني
را حدود 100 روز در نظر بگيريم رقمي معادل يك ميليارد و
چهارصد و پنجاه ميليون نفر روز زمان آزاد خواهند بود. از
بعد ديگر، ساعت اوقات فراغت را اگر بطور متوسط 5 ساعت در
نظر بگيريم با توجه به تعداد دانش آموزان روزانه حدود هفت
ميليون و دويست و پنجاه هزار ساعت مي شود كه رقم بسيار
قابل توجهي است. واقعيت موجود ديگر اين است كه دستگاههاي
متولي اوقات فراغت صرفاً 10% دانش آموزان را پوشش مي دهند
و براي حدود 90 % دانش آموزان هيچگونه برنامه اي وجود
ندارد. پس با توجه به مطالب فوق برنامه ريزي دقيق و منسجم
و همه جانبه از ضروريات مي باشد.
د ـ وضعيت مطلوب:
وضعيت مطلوب اين است كه براي غني سازي اوقات فراغت همه
دانش آموزان برنامه اي كامل، مفيد و تأثيرگذار و عملياتي
داشته باشيم. اما ميان وضعيت موجود و وضعيت مطلوب فاصله
زيادي وجود دارد.
هـ ـ موانع:
1. نبود امكانات كافي و قابل دسترسي.
2. عدم توجه كافي و لازم خانواده ها.
3. ضعف اقتصادي خانواده ها.
4. تعدد مراكز تصميم گيري و اجرائي.
5. عدم هماهنگي بين مراكز متعدد تصميم گيري و اجرائي.
6. عدم وجود يك ستاد هماهنگ كننده.
7. عدم وجود قانون براي در اختيار گذاشتن امكانات
دولتي(آموزش و پروش و...).
8. مشخص نبودن نيازها و علائق دانش آموزان.
9. نبود برنامه ريزي دقيق و هدفمند.
و ......
و ـ راهكارها:
1. تشكيل ستاد هماهنگي اوقات فراغت در بالاترين سطح.
2. تشكيل كميسيونهاي فرعي براي برنامه ريزي هماهنگ،
هدفمند، با توجه به نياز مخاطبان از جمله زمينه سازي براي:
• فعاليتهاي ورزشي در تمامي زمينه ها و بصورت گسترده.
• آموزش: (كلاسيك، درسي و غير درسي، عملي واردويي).
• مطالعه كتاب.
• سازندگي در ابعاد گوناگون و در استانهاي مختلف.
• اردوهاي سياحتي، زيارتي.
• تشكيل انجمنهاي علمي، پژوهشي.
• تشكيل گروههاي مشاوران جوان براي دستگاههاي گوناگون.
3. تصويب قوانين لازم براي ملزم كردن كليه دستگاهها به جهت
در اختيار گذاردن امكانت خود.
4. به ميدان آوردن بخشهاي غير دولتي و استفاده از
تواناييهاي موجود در مناطق و محلات و يك بسيج همگاني.
5. نظرسنجي از دانش آموزان و شناسايي نيازها و علائق آنان.
6. توجه خانواده ها به تأمين نيازهاي جوانان در اوقات
فراغت.
كارگروه اجتماعي
مركز مطالعات وبرنامه ريزي
خرداد 86
|
