|
بسمه تعالی
ارزيابي سهميه بندی بنزين
كارگروه معاونت مطالعات
استان خوزستان حزب موتلفه اسلامي موضوع سهميه بندي بنزين
را به شرح ذيل در جلسات خود مورد بحث و بررسي قرار داد كه
با جمع بندي كارگروه اقتصادي مركز مطالعات و برنامه ريزي
تقديم مي گردد:
الف ـ مقدمه:
• اجرای هر طرحی دارای محاسن و معایبی است و یا داراي
توجیه اقتصادی مي باشد يا نمي باشد كه با بررسي و نگاه
عميق و صحيح به آن این امر مشخص می شود با در نظر گرفتن
این نکته که هر طرحی در مرحله تئوری و نظر با ، عمل و اجرا
تفاوت دارد لذا بايد اجرای هر طرح بر اساس محاسبه منفعت ،
هزینه مورد سنجش و تصمیم قرار گیرد.
ب ـ محاسن طرح:
1. طرح سهمیه بندی بنزین میزان مصرف سوخت را کاهش می
دهد.
2. با کاهش مصرف سوخت میزان سوبسید پرداختی به این کالا
نیز کاهش می یابد.
3. میزان آلودگی هوا و محیط زیست و نیز ترافیک شهری و جاده
ای را كاهش مي دهد.
4. احتمالاً قیمت خودروها کاهش پیدا خواهد نمود به ويژه ،
خودروهای پر مصرف کاهش بیشتر خواهند داشت و خودروهای کم
مصرف با افزایش قیمت مواجه می شوند.
5. میل به خرید خودروهای پر مصرف پایین آمده و بر عکس میل
به خرید خودروهای کم مصرف
بالا می رود.
6. موجب کاهش واردات بنزین به کشور خواهد شد و احتمالاً بر
تراز بازرگانی اثر مثبت می گذارد.
7. میزان مصرف واقعی کشور معلوم خواهد شد و زمینه های سوخت
قاچاق را در کشور پایین می آورد.
8. خودروهای گاز سوز بیشتر خواهند شد.
ج ـ معایب طرح :
1. سهمیه بندی بنزین یادآور و تداعی کننده دوران سهمیه
بندی کوپنی بنزین در زمان جنگ است.
2. سالهاست که مردم سهمیه بندی بنزین را کنار گذاشته اند و
این اقدام در شرایطی که کشور مدعی جهش اقتصادي است در نگاه
و ذهن بسیاری نشان از ضعف در اقتصاد دارد.
3. موضوع سهمیه بندی بنزين با موضوع توزیع کارت هوشمند
سوخت و افزایش قیمت بنزین همزمان شده واین جو روانی و
نگرانی را برای مردم ایجاد می نماید.
4. روش سهمیه موجب مي شود تا عده ای سودجو و فرصت طلب وارد
بازار این کالا شده و از کمیابی آن سوء استفاده نمایند.
5. موجب جو روانی در جامعه شده و بر افزایش قیمت ها اثر
خواهد گذاشت.
6. پس از سال ها اجرائي سیاست انبساطی در امر تولید و
توزیع بنزین ، موجب ایجاد سیاست انقباضی خواهد شد.
7. سیاست انقباضی و سهمیه بندی بنزین در راستای سند چشم
انداز بیست ساله و آزاد سازی قیمت ها نمي باشد.
8. چون بنزین مورد مصرف همه طبقات ضعیف و مرفه جامعه است
لذا افزایش قیمت و سهمیه بندی آن موجب ایجاد عدالت نمی
شود.
9. اگر از اهداف طرح سهمیه بندی، کاهش مصرف سوخت و جلوگیری
از قاچاق است اگر چه ممکن است مصرف سوخت در کوتاه مدت کاهش
یابد ولی در دراز مدت بتدریج تعادل خود را پیدا خواهد نمود
و افزایش خواهد یافت.
10. بنزین کالای اقتصادئی است که به لحاظ فنی و دیگر عوامل
گاز نمی تواند 100% جایگزین آن شود و باز هم مردم از این
کالا استفاده خواهند نمود.
11. طبقات مرفه در این زمینه مشکلی نخواهند داشت و به
راحتی از سهمیه های آزاد استفاده خواهند نمود ولی طبقات
آسیب پذیر و ضعيف دچار مشکل می شوند.
12. سهمیه اعلام شده بنزین جوابگوي نياز و کفاف بعضی از
افراد نخواهد بود و عملاً به سوی بنزین آزاد روی می آورند
و این موجب نارضایتی و همچنین افزایش قیمت ها خواهد شد و
شاخص قیمت کالاها را نيز بالا خواهد برد.
13. تجارب سهميه بندي اثبات نموده که تأثير چنداني بر
ميزان مصرف نخواهد گذاشت زيرا زندگی در جامعه امروز بدون
حرکت معنایی ندارد و رشد و توسعه اقتصادی در کشور نیازمند
جابجایی و ارتباطات و حمل و نقل است بلكه نياز مند مصرف
بيشتر مي باشد.
14. جامعه اقتصادی و مصرف زده امروز ، تحمل اینگونه سهمیه
بندی ها که در زمان جنگ شاهد آن
بوده ایم را ندارد.
15. در ايام جنگ بسیاری از کالاهای دیگر هم سهمیه بندی بود
و این جزئی از فرهنگ جنگ و دفاع مقدس بود ، ولی حالا این
فرهنگ بر جامعه حاکم نیست.
16. اثرات روانی این سهمیه بندی موجب بروز نارضایتی اقشار
مردم از دولت خواهد شد و کارآمدی نظام را مورد سؤال قرار
خواهد داد.
17. ممکن است اجرای این طرح قاچاق سوخت هدفمند و سازمان
یافته را کاهش دهد ولی موجب افزايش قاچاق و جمع آوری سوخت
به صورت کوچک و فردی مي گردد.
18. سهمیه بندی بنزین براي عده ای که از طریق آن به شغل
حمل و نقل مشغول هستند نوعی محدودیت ایجاد مي كند و بر
اساس اصل اقتصادی کمیابی، موجب بالا رفتن قیمت و افزایش
ارزش آن خواهد شد ، به ایجاد بازار آزاد و احتکار کمک
نموده و موجب دخالت مجدد دولت در اقتصاد بازمی شود * لذا
اگر چه با اجراي اين طرح هدفهایی مثبت در این زمینه محقق
خواهد شد ولی تبعات منفی آن را نيز نبايد از نظر دور داشت.
د ـ پيشنهادها:
1. موضوع بنزين سياسي نشود.
2. مصوبه مجلس بويژه تبصره 13 قانون بودجه 1385 اجرا شود.
3. اعتبار ويژه اي براي تأمين و گسترش وسائل نقليه عمومي
مانند (اتوبوس، ميني بوس، مترو، قطار و هواپيما) بيش از
سقف اعتبارات بودجه سالانه اختصاص يافته تا نياز مردم
مرتفع گردد.
4. بيشترين يارانه بنزين به وسائل حمل و نقل عمومي اختصاص
يابد.
5. عزم عمومي براي گازسوز كردن خودروها لازم است.
6. قطع توليد وسائل نقليه پر مصرف بنزين و تغيير و تبديل
آن به كم مصرف و يا گازسوز لازم است.
7. جدول زماني براي خروج خودروهاي فرسوده پر مصرف تعيين
گردد.
8. وزارت نفت به تأمين نياز بنزين توسط پالايشگاه ههاي
داخلي اهتمام جدي نمايد.
کارگروه اقتصادی
مرکز مطالعات و برنامه ریزی
خرداد 1386
|
